Twintig jaar terug was de computer nog eng en slecht. Bijna niemand wist wat er nu precies mogelijk was met die techniek en bijna iedereen was zich maar al te bewust van zijn of haar privacy. Je hoorde de meest onzinnige theorieën over hoe ‘de overheid’ met computers de burgers van de wieg tot het graf zou kunnen volgen. En aangezien ik toen al met computers in de weer was, werd ik met enige regelmaat op verjaardagsfeestjes bejegend alsof ik de hogepriester van het kwaad zelve was... Tegenwoordig hebben we allemaal een of meer pc’s thuis en hoor je eigenlijk bijna niemand meer over die privacy, op een of twee gekken zoals ondergetekende na. De overheid koppelt links en rechts bestanden, waardoor allerlei aardige weetjes aan het licht komen. En de huidige regering is van mening dat als iemand niets te verbergen heeft, die persoon daar geen bezwaar tegen zal hebben. Ondertussen hoor je in straatinterviews zelfs al de omgekeerde redenatie: namelijk dat iemand die tegen is dus wel iets te verbergen zal hebben. Wie niet zwijgt, is per definitie verdacht.
Misschien had men twintig jaar geleden wel meer gelijk dan ik toen zelf dacht. Want op een enkel tegengeluidje na hoor ik nog geen stormen van protest opsteken tegen de voornemens om alle communicatie tussen burgers vast te leggen en minimaal een jaar te bewaren, voor het geval dat zulks later handig blijkt in het kader van een onderzoek door politie, veiligheidsdienst of nog schimmiger organen. E-mail, webbezoek, faxen, aantal en duur van telefoontjes, men is heel wat van plan momenteel. En hoewel men er liever over zwijgt, is het met de hedendaagse techniek helemaal geen probleem om ook de inhoud van een telefoongesprek te bewaren.
In dit kader is ook de nieuwste ontwikkeling van Tante Pos wel aardig om te vermelden: Easystamp. Lekker makkelijk achter de pc brieven adresseren en frankeren met zelf af te drukken postzegels. Compleet met een tweedimensionale digitale barcode, waarin wel even behalve de frankeerwaarde meteen ook afzender en ontvanger gecodeerd worden. Dat die barcodes vervolgens gescand en opgeslagen worden – om herhaald gebruik te voorkomen, zo zegt men – zal ook die tegenwoordig zo alom aanwezige overheid niet onwelgevallig zijn. Persoonlijk hou ik het voorlopig maar op gewone postzegels, denk ik. Die ik overigens maar niet met de tong bevochtig, want dat laat ook meteen een nog jaren bruikbaar DNA-spoor na. Het feit dat de meegeleverde kaartlezer bij Easystamp – misschien moet ik mijn stukkie voortaan ook maar in het Engels schrijven – nogal ‘outdated’ is en zowel een RS-232 als een PS-2 poort tegelijkertijd vereist, helpt me daarbij ook wel op het rechte pad.
Niet alleen de overheid, maar ook vele bedrijven maken zich met graagte schuldig aan dergelijke praktijken. En hoewel dat minder bedreigend is voor de persoonlijke vrijheid, is het wel veel zichtbaarder. Zo besluit de ING Groep een handig klantensysteem in te voeren voor al haar onderdelen. Zodat de Postbank me een als bijsluiter bij mijn afschriften vermomde brief toestuurt, compleet met handmatig in te vullen coupon waarmee ik kan aangeven dat ik geen trek heb in het feit dat de ING Groep de dienstverlener nog gerichter op mijn persoonlijke behoefte kan afstemmen, om even vrijelijk te citeren. In de praktijk betekent dat namelijk dat al die clubs zich opeens gerechtigd voelen me direct mail te sturen met aanbiedingen voor bijvoorbeeld autoverzekeringen – en ik heb geen auto. Mocht ik zo dom zijn ze dat te laten weten, dan volgt vast en zeker een aanbod voor een fietsverzekering?
Persoonlijk ben en blijf ik van mening dat computers de nuttigste ‘ontdekking’ sinds het vuur zijn geweest – een goede warme maaltijd sla ik nog altijd net iets hoger aan dan een snelle internetverbinding. Maar waar ik twintig jaar terug de voorvechter was in een hele brede tegenstroom, daar blijk ik nu opeens een roepende in de woestijn te zijn als het gaat om het misbruik van deze technologie. Want afgezien van de dagelijkse irritaties die de op hol geslagen marketeers me laten bezorgen via gewone of elektronische post – blijkbaar pas ik nogal lastig in hun doelgroepbepalende software, als ik sommige aanbiedingen lees – vind ik de voornemens om echt in te breken in mijn persoonlijke communicatie doodeng. Misschien moeten we maar eens een cursusje versleutelen schrijven, voor die lezers die net als ik hun e-mail liever niet bewaard zien worden door mensen die daar helemaal niks mee te maken hebben.
Ooit was Internet de voorbode van de nieuwe maatschappij, waarin iedereen vrijelijk met elkaar kon communiceren. Nu dreigt het de ultieme versie van afluisteren te worden. ’t Kan inderdaad verkeren...
|
